Sabancı Üniversitesi’ne ait olan internet sitesinde; Türkçenin internet ortamında kullanılması, Türkçenin morfolojik durumu, Türkçe ve diğer dillerde yayın yapan arama motorlarının kaliteli ve etkileşimli bir süzgece sahip olması gibi birçok konuda yapılan çalışmalar hakkında bilgi sahibi olmak ve bu çalışmaları çevrimiçi test etmek gibi bir imkân da mevcut.

Yapılan çalışmalar birkaç başlık altında toplandığından bu başlıkları tek tek ele almanın daha yararlı olacağını düşünüyorum. Sabancı Üniversitesi’ne ait olan bu çalışmayı incelemek için buraya tıklayabilirsiniz.

1. Biçimbirimsel Çözümleme (Morphological Analysis):

“Biçimbirim, dilde tek başına anlamı olmayan ancak girdiği sözlükbirime anlam katan en küçük dilsel birimlerdir.

Biçimbirimler, biçimsel sınıflar ve alt-sınıfların dökümünü sağlamaya olanak verir. Ad çekim ekleri, çoğulluk eki ve eylem çekim ekleri Türkçedeki biçimbirimlerdir. Çekimsel ve türetimsel biçimbirim olarak iki türden biçimbirim vardır.”

Sayfanın, sol üstünde bulunan arama kutucuğuna yazdığımız bir kelimenin bize biçimbirimsel çözümlemesini veriyor. Projeye daha yeni başlandığından tam olarak bir çözümlemeden söz etmek mümkün değil. Tahliller belirli İngilizce kısaltmalarla verilmiş ve belirli bir dizgesi var. Bu nedenle bu kısaltmaları ve dizgeyi sayfada bulunan bağlantı ile incelemek mümkün gözüküyor. Sayfanın en büyük eksiği, çalışmaların Türkçe kısmına pek ağırlık verilmemesi. Kısaltmaların İngilizce olarak verilmesi.

2. İngilizce Karşılığı (English Equivalent):

İngilizce Karşılık bölümü basit bir İngilizce sözlükten ibaret. Arama kutucuğuna yazdığımız kelimenin İngilizce karşılığını veriyor. Bu sitede araştırma yapanların işlerini kolaylaştırması için düşünülmüş bir özellik gibi geliyor bana.

3. Anlamı (Meaning):

Yine, Anlamı bölümü de İngilizce Karşılık bölümü gibi araştırmacıların işlerini kolaylaştırmak için düşünülmüş bir bölüm. Üstteki kutucuğa yazdığınız sözcüğün anlamını size veriyor. Sorgulamayı Türk Dil Kurumu’nun sanal ortama aktardığı Genel Türkçe Sözlük’ten yapıyor.

4. Google’da Ara (Search Google):

Google dünyanın en büyük arama motorlarından birisi. Hattâ en büyük arama motorudur. Bu bölümde ise arama kutucuğa yazdığımız sözcüğü Google Arama Motorunda aramamızı sağlıyor. Bu da bir nevi araştırmacının işlerini kolaylaştırıyor.

5. Kavramsal Sözlük (Turkish Wordnet):

Şüphesiz Kavramsal Sözlük bölümünü tanıtmadan önce Kavramsal Sözlüğün ne olduğunu biraz incelemek gerek.
Kavramsal Sözlük: Kavramsal sözlükteki tüm bilgiler elektronik bir veritabanında tutulur. Kavramsal sözlük, normal bir sözlükte olduğu gibi, dilin sözcüklerini, tamlamalarını ve bunların tanımlarını içerir. Normal bir sözlükten farklı olarak ise, eşanlamlı sözcükler, karşıt anlamlı sözcükler, alt-üst ilişkileri ve diğer anlam ilişkileri de yer alır. Temel yapıyı alt-üst ilişkileri oluşturmaktadır. Sözcükler değil kavramlar birbirine bağlıdır. Eş anlamlı sözcüklerden oluşan kavram kümeleri eşküme olarak adlandırılır.

Tanımdan da anlaşılacağı gibi Kavramsal Sözlük kavramların belirli bir düzenek ile elektronik veritabanına aktarılmasından oluşur. Türkçe Kavramsal Sözlük Projesi, Türkçe,Yunanca, Bulgarca, Çekçe, Romence ve Sırpça için her bir dilin kendi kavramsal sözlüklerinin (-wordnet- kelimelerin biçimlerinden çok anlamlarına göre elektronik sözlükler) birleştirilmesi ile oluşturulacak çokdilli bir sözcüksel veritabanının tasarımını ve geliştirilmesini hedefleyen BalkaNet Projesi’nin, bir parçasıdır.

Balkanet Projesi’nin Türkçe ile ilgili bölümünü Sabancı Üniversitesi üstlenmektedir. Proje, Avrupa Birliği IST Programı tarafından da desteklenmektedir. Proje grubu ise; Kemal Oflazer (Yönetici), Özlem Çetinoğlu ve Orhan Bilgin tarafından sürdürülmektedir.

Sabancı Üniversitesi’ne ait olan bu çalışmayı incelemek için buraya tıklayabilirsiniz.