“-ki” ekinin ve “ki” bağlacının yazımı

Bu yazıdan epey önce Türkçede sık yapılan hatalardan birisi olan bitişik yazılması gereken -da/-de eki ile ayrı yazılması gereken da/de bağlacının nasıl ayırt edileceği konusunda bir yazı yazmıştık. Yine aynı sıklıkla yapılan hatalardan bir tanesi de maalesef ek olan “-ki” ile bağlaç olan “ki”nin nasıl ayırt edileceği konusudur.

Bildiğiniz gibi ek olan “-ki” yine ek olan “-da” ve “-de” gibi kelimeye bitişik yazılırdı; bağlaç olan “ki” de yine bağlaç olan “da/de gibi ayrı yazılırdı. Şimdi gelelim ek mi yoksa bağlaç mı nasıl ayırt edeceğimize:

Yöntemimiz çok kolay. ki’nin olduğu kelimeyi elimize alırız ve bu ki’nin arkasına bir -ler, -lar ekleriz. Eğer kelimenin anlamı bozulmazsa bu ek olan -ki’dir ve bitişik yazılır. Eğer kelimenin anlamı bozulursa bu bağlaç olan ki’dir ve ayrı yazılır. Hemen örneklerimize geçelim:

1. Zeynep’in defteri güzel, Kaan’ınki de güzel.

Kaan’ınkiler (hemen -ler ekini getiriyoruz, eğer kelimede anlam bozulmazsa bu ektir. Yani bu kelimedeki ki, ek olan -ki’dir. )

2. Kitabındakini de çözmelisin.

Kitabındakileri (burada da ektir.)

3. Tut ki dünyanın en güzel gözleri eşeklerdedir.

Tut kiler( Burada “tutkiler” dediğimiz zaman ortaya anlamlı bir kelime çıkmıyor. Onun için bu ki bağlaç olan ki’dir. Ayrı yazılır.)

4. Odaya döndüğümde baktım ki gitmiş.

baktım kiler (burada baktımkiler dediğimiz zaman kelime anlamsız olduğu için bu ki bağlaç olan ki’dir. Ayrı yazılır.)

5. Mevlânâ diyor ki:…

diyor kiler (burada “diyorkiler” dediğimiz zaman anlamsız bir kelime oluyor. Onun için bu ki bağlaç olan ki’dir. Ayrı yazılır.)

Aşağıdaki örnekleri de siz yapınız:

Bu ezanlar ki şahadetleri dinin temeli-
Yağmur yağmadı ki mantarlar ortaya çıksın.
Atatürk diyor ki: …
Bir şey biliyor ki konuşuyor.
Ben ki hep sizin için çalıştım.
Sınavı kazanabilir miyim ki…
Baktım ki gitmiş.
bu yılki sınav
yarınki maç
dünkü film
bugünkü aklım
masadaki kitaplar
duvardaki saat
evdeki hesap

Şimdi bir de istisna olarak bağlaç olduğu hâlde bitişik yazılan “ki”li sözcükler var. Onlar da iki elin parmakları kadar, ezberlemek çok kolay.

SOMBAHÇEM
SankiOysakiMademkiBelkiAHalbukiÇünküEğerkiMeğerki

Örnekler:

Belki bir deniz kenarında buluşacağız…

Meğerki sen de beni sevmiyormuşsun…

Sanki bir deniz renginde gözleri…

Hazırlayan: N. Kaan FAKILI



“-ki” ekinin ve “ki” bağlacının yazımı” üzerine 127 düşünce

  1. SÜPER BİLGİLER DEMİNDEN BERİ KİTAPTAN BİRŞEY ANLAMIYOR AĞLIYORDUM ÇOK İŞİME YARADI TEŞEKKÜRLER…… :| :lol: ;)

  2. bn öğretmenimin anlattığını anlamaz ve arkadaşlarım bnle dalga geçerler ve bnde ağlardım.bu siteyi bulduktan sonra anlamaya başladım şimdi arkadaşlarımın yanında bnm bilgilerim daha iyi öğretmen soru sorduğu zaman hemen parmak kaldırıyor ve doğru cevaplıyorum.arkadaşlarım bna çok şaşırmış durumda bakıyorlar.teşekkür edrim…

  3. Gerçekten çok saolun cidden yarın sınavım var hiç bir yerden bulamadım buldum ama hiç ayrıntlı deildi ama burda süperrr allah razı olsun emeğinize sağlık

  4. çok süper valla annemden azar işitiyordum yazılına hazırlan diye notlar çok işime yaradı defterimde olmayan konular bile var teşekkürler

  5. harika sizin sayenizde iyice anladım ……tabiki öğretmenimizde çok güzel anlatio …zaten biliodum ama burdan örneklere bakabiliyorum…

    :D ;:)

  6. yha anllamdım ben bağlaç ki yi yapcam bu burdA mıı kii yhA uffff..:( hocamızda bizE her zaman ayrı yazılıRcümleden cıkardılnda anlam;I bozuulmaZ.. demişdii uff off anlmadıM:…(

  7. Detaylı detaylı ve örneklerle çok iyi anladım kim yazdıysa çok teşekkür ederim yarın ki sınavıma hazırlık oldu inşallah çok iyi bir not alırım.

  8. çok tesekurler soru ve cevap cok işime yaradı ben zaten anlamıstım ki yıne tekra etmis oldum sag olun tesekur

  9. Geri izleme: “-de/-da” eki ve “de/da” bağlacının yazımı

  10. Geri izleme: Yaratıcı bir “imla kılavuzu” videosu

  11. harika siz çok iyisiniz çok beğendim bu site dünya 1si olmalı çoooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooook teşekkürler

  12. yarınki sınavım için defter açmak yerine buradan bir kere okumam bana yetti arttı bile ağzınıza ve bilginize sağlık teşekkürler…

  13. Çok saolun ödevime yardımcı oldunuz ellerinize sağlık . Bu siteyi herkeze önereceğim çok teşekkürler emeği geçen herkeze :)

  14. çoook soğolun yalnız kelimelerde yanlışlıklar var örn:türkçee örn:birişik ama çook güzel elinize sağlık

  15. Sıfat gorevindeki ki yğ ornek
    “Okuldaki cocuklar “derken ne yapacagiz?
    Sehpadaki tabak kirikmis.
    Bizim yapmamizi istediğiniz sifat ki ler olmuyor anlayacaginiz… sifat ki nin yanidaki isimleri mi atacagiz

  16. Ne zamandır istiyordum öğrenmeyi. Skype’ta yazarken hep aklıma takılıyordu. Google’dan sitenizi buldum. Çok güzel oldu. Teşekkür ederim.

  17. çok güzel bir site ve güzel anlatılmış size çok teşekkür ederim salı günü yazılım var inşanlah güzel not alırım benim için dua edin :)

  18. Çok güzel tebrik ederim kitapta anlayamadığım her şeyi sizin sayenizde anladım…. Sayenizde sınavdan 100 alacağım :D

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>