Hangi okullar açar, hangileri kapar, hangilerinde mülâkat var, hangilerinin ücreti ne kadar gibi gözleme hamuru gibi soruların ardı arkası kesilmiyor. Üzerine gittikçe genişliyor mübarek.

Neyse efendim ben de bir tek “Ankara Üniversitesi Tezsiz Yüksek Lisans” ilanına tamah ettim ve gittim bir güzel başvurumu yaptım. Benim tek sıkıntım acaba mülakatta ne soracaklar konusuydu. Mezun olalı iki sene olmuş, tamam birçok şeyi okulda anlattım, üzerinde kitaplar okudum. Ancak yine de bilmediğim o kadar çok şey vardı ki… Ne yapsam bilemiyordum. Hattâ  mülakat günü (yani bugün)kazara uyuya kalmayı bile düşündüm.

Şöyle bilgilerimi iyice bir gözden geçirdikten sonra bastım gittim eğitim fakültesine. Bekledim mülakat sıramın gelmesini. Ben beş altı hocanın önünde olur diye tereddüt ediyordum. Ancak her bir branş için birkaç farklı oda ayarlamışlar, her odaya da iki tane hoca koymuşlar. Böylece zaman açısından fazla sıkıntımız olmadı.

Mülakata girdiğimde şöyle biraz heyecanımı attım sayılır. Ama hoca önüme başvuru formumu koyunca ve yaptığım hataların, anlatım bozuklukların altını çizince epey kendimden utandım. O kadar bariz iki tane hata yapmışım ki…

“Lisansüstü eğitiminize bşvurmak istiyorum.” Halbuki ben başvuruyu daha önce yapmıştım. Bu sadece niyet kompozisyonu idi.

“kaliteli bir öğretmen” İnsanlar için kaliteli kelimesi değil de nitelikli kelimesi kullanılmalı.

Buradan çıkardığım sonuç, yetmiyor azizim, yetmiyor. Okuduklarımız, öğrendiklerimiz Türkçeyi düzgün kullanabilmek için yetmiyor. Bizim gibi Türkçe öğretmenleri ya da Türkçeye gönül vermiş kişiler de dilimizi iyi kullanamıyorsa vay halimizde artık diyorum.

ALES sonuçlarınız ile tezli yüksek lisans, tezsiz yüksek lisans, formasyon gibi yükseköğretim kurumlarına başvurabilirsiniz. Bir de araştırma görevlisi, okutman gibi akademik personel kadrolarında kullanabilirsiniz.

Dilerseniz ALES ile ilgili detaylı bilgiyi şu sayfadan öğrenebilirsiniz.

ÖSYM ALES ilkbakar dönemi sorularını ve cevaplarını açıkladığı zaman bu sayfadan sizlere duyuracağım.

2009 ALES Soruları ve Yanıtları ‘na buradan ulaşabilirsiniz.

ALES

ALES nedir?

Ales, açılımı ile Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı ‘dır. ALES ile sadece iki şey yapabilirsiniz. İlki yüksek lisans yapmak ikincisi ise akademik personel olmak.

Yüksek lisanstan kasıt, herhangi bir üniversitenin tezli ya da tezsiz yüksek lisans programıdır. Mesela edebiyattan tezli yüksek lisans yapmak için ALES şarttır. Sonra formasyon almak için yani ortaöğretim alan öğretmenliği tezsiz yüksek lisansı yapmak için ALES şarttır. Araştırma görevlisi olmak (asistan olmak), okutman olmak, öğretim görevlisi olmak için ALES şarttır. ALES bunlardan başka bir işe yaramaz. Eğer akademik kariyer yapmak ya da formasyon almak istiyorsanız ALES’e mutlaka girmelisiniz.

ALES ne zaman yapılır, başvurular ne zaman olur?

ALES, bahar ve güz dönemi olmak üzere senede iki defa yapılır. Genelde güz dönemi kasım ayında, bahar dönemi ise nisan ayında yapılır. Başvurular da genelde ALES yapılmadan 1 ay evvel falan yapılır. Başvuru süreleri ÖSYM tarafından duyurulur.

ALES barajı kaçtır?

Aslında ALES’ten baraj 55 olsa da her sınavda olduğu gibi bunda da barajı epey bir aşmak gerekiyor. Mesela üniversitelerde akademik personel olmak için ALES’ten en az 70 almak gibi bir zorunluluk vardır. Bugün edebiyat bölümünden mezun olan birisinin ALES’ten mutlaka 80 üzerinde bir not alması gerekir.

ALES ‘in içeriği nedir?

ALES’te 80 sözel ve 80 sayısal olmak üzere toplam 160 soru vardır. ALES geçtiğimiz sene bahar dönemine (2008 Bahar Dönemi) kadar iki oturum halinde yapılmakta idi. Yani sözelci ve sayısalcı ayırmaksızın ilk 1,5 saat sayısal kitapçık dağıtılmakta, kalan 1,5 saatte de sözel kitapçık dağıtılmakta idi. Geçtiğimiz bahar dönemi ile birlikte arka arkaya iki oturum yerine tek oturumda tek kitapçık dağıtıldı ve herkes istediği bölümden başlayabildi. 80 sayılsal sorusu da 40′ı Sayısal 1 ve 40′ı da Sayısal 2 olmak üzere iki bölüme ayrıldı. Bir sözelcinin Sayısal 1′de yaptığı soru başına alacağı puan, Sayısal 2′de yaptığı sorununkinden daha fazladır.

ÜDS

ÜDS nedir?

ÜDS’nin açılımı, Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavı ‘dır. ÜDS, adından da belli olacağı gibi yabancı dil sınavıdır. Üniversitelerde akademik kariyer yapmak için, akademik personel olmak için ALES’ten yeterli puanı almanın yanında ÜDS’den de en az 50 almak gerekmektedir. Tabiî araştırma görevlisi ve okutman kadroları için 50 barajı vardır. Doçent olabilmek için ise ÜDS’den en az 65 almak gerekmektedir.

ÜDS ekim ve mart ayları olmak üzere yılda 2 defa yapılmaktadır.

KPDS

KPDS nedir?

KPDS’nin açılımı da Kamu Personeli Dil Sınavı‘dır. KPDS de gerek akademik personel olmak için gerekse de herhangi bir işe girmek için İngilizce isteyenlere göstereceğiniz belgeyi alabilmek için yapılmış bir sınavdır. Sadece İngilizce değil Farsça, Almanca, Arapça gibi sınavlar da KPDS ‘nin bünyesindedir. Atıyorum bir üniversitede Eski Türk edebiyatı bilim dalından yardımcı doçent olacak birisi için KPDS’nin Farsça dil sınavından 65 almak gerekmektedir.

KPDS kasım ve nisan ayları olmak üzere, yılda 2 defa yapılmaktadır.

KPSS

KPSS nedir?

Aslında saydığım ve sayacağım sınavlar arasında en karışık olan sınav KPSS’dir. Çünkü adam gibi bir işe girmek isteyen lise, önlisans ve lisans mezunlarının hepsinin başının belasıdır. Ben KPSS’den kısaca bahsetmek istiyorum. KPSS lise ve önlisans (iki yıllık üniversite, yüksekokul) mezunları için her sene bir defa yapılmaktadır. Bir de lisans (4 yıllık üniversite, fakülte) mezunları için yılda bir defa yapılmaktadır.

Devlet personeli olmak için yapılan bir sınavdır. Zaten açılımı da, Kamu Personeli Seçme Sınavı‘dır. Gerek iktisat işletme gibi bölümleren mezun olun, gerek edebiyattan mezun olun gerekse de farklı bölümlerden mezun olun bir kere KPSS’ye girmeniz gerekiyor. KPSS’de üniversite mezunu düz devlet memuru aldıkları gibi herkesin kendi alanına has sınavlar yaparak meslekî devlet memurları alıyorlar. Mesela edebiyat bölümü mezunu birisi Eğitim Bilimleri oturumuna girerek öğretmenlik için yarışabiliyor.

KPSS haftasonu iki gün yapılıyor. Cumartesi sabah genel kültür ve genel yetenek sınavı, öğleden sonra eğitim bilimleri sınavı yapılıyor. Pazar günü sabah ve öğlen oturumlarında ise ekonomi, hukuk gibi diğer alanların sınavları yapılıyor.

Şimdilik benim aklıma gelen ve en çok ihtiyacımız olan sınavlar bunlar. Talep geldiği taktirde araştırıp yenilerini de ekleyebilirim.

http://www.kaanfakili.com.tr/edebiyat-mezunlarina-umut-isigi/

İşbu yazı ilk paragraftan son paragrafa kadar yer yer gerek devlet kurumlarına, gerek özel kurumlara ve gerekse de başka şeylere ağır ithamlar içermektedir. Bu ithamlar muhtelif zamanlarda küfre doğru kayacak ve haddi aşacaktır. Lütfen Türkiye‘de herhangi bir üniversitede okumayı düşünmediyseniz ve henüz liseyi bitirmediyseniz bu yazıyı okumamanınızı öneririm. Zira yazıdan sonra Türkiye’de üniversite okumaktan vazgeçebilirsiniz. Lütfen bu durumda kabahati bende aramayın.

Yazacağım yazıda bizzat yaşadıklarımı farklı bir bakışla anlatmaya çalışacak, zamanla farklı farklı insanların gözünden aktarmalar yapmaya çalışacağım. Bu yazı bir serzenişin, bir gücenmenin ve bir zora gitmenin yazısı olacağından biraz uzun ve duygusal içerikli olacaktır. Eğer bu tarz yazılara katlanamıyorsanız sayfanın köşesindeki çarpı işareti ile sayfayı kapatabilirsiniz, teşekkür ederim.

Yazımda bizzat kendimi hareket noktası almayı düşündüğüm için başlığı “edebiyat mezunu olmak” şeklinde koydum. Ancak yazıyı Türkiye‘de edebiyat dışında farklı bölümlerden mezun olanlar okuduğunda benden pek farklı hissiyatlara kapılmayacak ve zaman zaman bana hak verecektir. Bu sebeple bu yazıda herkesin duygularına tercümân olmayı istiyorum.

Araya sıkışmış not: Yazıyı okuyan arkadaşlar, yorumlarınızı esirgemeyin lütfen. Bilelim kimin ne sıkıntısı olduğunu. Eğer yorum yazmazsanız yazının pek okunmadığını düşünecek ve gerçekten çok üzüleceğim.

Uzunca bir girizgâhın ardından asıl içeriğe geçmek doğru olacaktır. Ancak yazıya nereden, nasıl başlayacağımı bilemediğim için lafı geveleyip duruyorum. Öncelikle benim şu an hangi okuldan mezun olduğumu ve ne ile meşgul olduğumu bilmenizi isterim. Belki hakkımda sayfasını okuyanlar bunu bileceklerdir, ancak ben yine de belirteyim.

Ben, Kırıkkale Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldum. Şu an işsizim.

Bundan 5 sene kadar önce, dershaneye giderken tercihlerim hususunda epey kararlıydım. Ancak dönem ortasında yaşadığım bir iki hadise benim edebiyatçı olma yönündeki tereddütlerimi ortadan kaldırdı ve dönem ortasından sonra hep edebiyat bölümü okumayı istedim. Bundan 5 sene evvel, yani 2002 ÖSS‘de, yani bu 300′lü puan sisteminin ilk senesinde ÖSS‘ye girdim ve ÖSS Sözel bölümden 266,500 ham puan aldım. Okuldan da 60 puan gelmesi ile -lisede tembel bir öğrenciydim- puanım 326 ‘ya yükseldi ve yaptığım tercihler neticesinde sürpriz bir şekilde Kırıkkale Üniversitesi‘ne yerleştim. Benim edebiyat bölümünü ne kadar istediğimi sanırım yaptığım 23 tercihin de “Türk Dili ve Edebiyatı” bölümü olması ispatlar.

Edebiyat bölümüne dair aklımda birçok güzellik vardı. Ancak bu güzelliklerin yerini zamanla bıkkınlıklar, küskünlükler ve reddedişler aldı. Daha sonra korkularımla yüzleştim, kırgınlıklarım geçti ve yeniden edebiyata aşık olmaya başladım. Eski idealistliğimi yeniden kazandım, ancak iş işten biraz geçmiş durumdaydı sanırım. Çünkü okulu bir dönem uzatmıştım. Neyse ki sadece bir dönemdi.  Nihayetinde uzun maratonun sonunda bu bölümden mezun oldum. İdealistliğim hâlâ devam ediyordu. Bizim okulda yüksek lisans yapacak ve akademik kariyerimi geliştirecektim. Bir yandan da bir yerlerde iş bulmalı ve masraflarımı çıkarmalıydım. Yapabileceğim işlerin arasında en makulü dershanede edebiyat öğretmenliği yapmaktı. İşte şu andan sonra 1 sene içerisinde yaptığım şeyleri size anlatacağım.

Öncelikle dershanede çalışacak ve birkaç dersten uzattığım okulu dönem ortasında bitirecektim. Sonra da dönem ortasında açılan yüksek lisans kontenjanlarına başvuracak ve öğrenimime devam edecektim. Bir yandan dershane, bir yandan da okulu idare ederim diye düşündüm. Ancak daha sonra dershanede öğretmen olmanın çekilecek bir şey olmadığını ve hayatımda birçok şeye engel olacağını düşündüm ve Şubat ayında dershaneden istifa ettim. Daha sonra bir arkadaşla birlikte web sitesi falan yaptım, harçlığımı çıkardım. Bir yandan da ilk dönem tüm derslerimi verdim ve ikinci dönem de özel öğrenci olarak yüksek lisans kaydımı yaptırdım. Şimdi ise normal yüksek lisans sınavlarına hazırlanıyorum. Öncelikle aklımda bu sene birkaç farklı iş alternatiflerini düşündüm. İlk önce Ankara‘da TAPU‘ya iş başvurusunda bulundum. Edebiyat ve tarih bölümü mezunu yaklaşık 300 kişi TAPU‘da çalışıyor ve Osmanlıca metinleri okuyorlar. Avrupa Birliği bizim devletten eski tapuların okunmasını ve bilgisayara işlenmesini istemiş. Devlet de yaptığı bir ihale ile bunu bir şirkete vermiş. Şirket de edebiyat ve tarih bölümü öğrencilerine yaklaşık 700 milyon maaş ile ve 5 gün mesai ile bu belgeleri okutmuş. İşin ilginç yanı biz Haziran ayında buraya başvurana kadar başvuran herkesi alıyorlardı. Ancak iş bana gelince, benimle birlikte başvuran 100 kişiyi bir sınava tabî tuttular ve eski tapuları okumamızı istediler. Çok saçma bir sınavdan kesinlikle geçemeyeceğimi biliyordum ve nitekim öyle de oldu. Ancak işin daha da üzücü yanını 1 ay sonra öğrendim. Bu sınavdan başarılı olan 15 kişiyi de işe almamışlar ve birçok kişiyi de işten çıkarmışlar. Bu kapıyı kurutunca özel öğretmenlik için başvurayım dedim. Onda da edebiyat öğretmenine ihtiyaç olmadığını öğrenince ona da bir güzel … Şimdi hafifledim, iş beklediğim bir yerin olmaması da güzelmiş. En azından şuradan buradan bir haber çıksaydı diye beklemiyorsunuz…

Şimdi edebiyat bölümü öğrencisinin yapacağı işleri ve karşılaşacağı zorlukları yazmak istiyorum. Lütfen okuyun ve bir ders alın. Size birkaç çözüm yolu da sunacağım, anlarsanız iyiliğinize.

1. En Garanti İş Dershane:

Evet, bölümden mezun olur olmaz bir dershanede işe başlayabilirsiniz. Ankara’da yüzlerce dershane var. İstanbul’u hiç hesaba katmıyorum bile. Küçük şehirlerde de en azından çalışabileceğiniz bir dershane var. Ancak işin kötü yanı, dershaneler sizi 2 sene boyunca çok komik rakamlara stajyer olarak süründürürler. Sizin etinizden ve sütünüzden faydalanmaya çalışırlar. Sizin stajınızı ekim ayında başlatacaklarına söz verirler ancak tutup bunu Şubat ayında başlatırlar. Sonra Haziran ayı geldi mi sizi işten çıkarırlar ve stajınızı yakarlar. (Adı geçen dershanenin ricası ile bu bölüm kaldırılmıştır. )

Dershanede çalışmayı düşünen arkadaşlar en az 2 sene sürünmeyi göze almalısınız. Tabiî iki seneden sonrasını da düşünün. Doğru düzgün işlemeyen mesai saatleri, haftada 50 saat ders, bir sürü yayın hazırlama, soru hazırlama ve elinize geçen maksimum 2 milyar maaş. Bir bayan için düşünemiyorum bile bu çalışma şartlarını.

2. Formasyon Alayım, KPSS’yi Halledip Öğretmen Olurum

Diyorsunuz ancak o kadar kolay değil bu. Öncelikle formasyon belası var. Her üniversite formasyon yani tezsiz yüksek lisans yani ortaöğretim alan öğretmenliği eğitimini vermiyor. Ankara‘da, Gazi Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ve Başkent Üniversitesi var. Ancak tabiî bunlara başvurabilmek için çok yüksek puanlarınızın olması gerekiyor. Akademik mezuniyet notunuzun ve ALES‘inizin 80 üzeri olması gerekiyor ki bu devlet üniversitelerinden birisinde formasyon eğitimi alabilesiniz. Kaldı ki Gazi‘yi kazansanız bile toplam 2 – 2,5 milyar arası harç ödüyorsunuz. Ankara Üniversitesi’nin harcı normal eğitim harcı (dönemlik 150 falan) ancak orası da 1 yılda bir açıyor ve 50 kişi falan alıyor. Eğer param var, paramla rezil mi olacağım derseniz de Başkent Üniversitesi’nden 7 milyara formasyon eğitimi alabilirsiniz tabiî ki. Ancak hem benim gibi mezuniyet notunuz yüksek değilse ve hem de Başkent Üniversitesi’nden formasyon alacak kadar paranız yoksa bu ihtimali de bir kenara bırakırsınız.

Formasyon aldınız diyelim, ne mutlu size. Peki bu yeterli mi ? Tabiî ki hayır. Bir de KPSS belası var. Yaklaşık 85 gibi bir KPSS puanı alacaksınız ki atanabilesiniz. Bunu almak da epey bir emek istiyor. Yaklaşık 6-7 ay sıkı bir çalışma gerektiriyor. Yıllardır görmediğiniz matematik, tarih, hukuk gibi birçok alandan sorular çözmeniz, ezber yapmanız gerekiyor.

3. Hiçbir Şey Olamazsam Asistan Olurum

Bu başlığı da bir ara bir üniversite forumunda yazan bir dangalağın yazdığı bir yazıdan hatırlıyorum. Beyzadem kendisine öyle güveniyor ki, aynen şu üslûpla “yaa bu kadar kasmayın, hiçbir şey olamazsam asistan olurum yaaa” diyor. Delirmemek elde değil. Çünkü asistan olmak yani araştırma görevlisi olmak o kadar da kolay değil arkadaşlar. Öncelikle iyi derecede İngilizce bilmeniz gerekiyor. Bunun için de iyi bir kursa gitmeniz tabiî. Ben daha kısa bir süre evvel araştırdım, kaliteli bir kursun fiyatı ayda 300 YTL’den başlıyor. Yaklaşık 10 ay gideceğinizi düşünün. Neyse İngilizce çalışarak KPDS veya ÜDS’den 50 üzerinde bir puan almanız gerekiyor. ALES’ten de 70 üzerinde bir puan. Yeni düzenlemeye göre de mezuniyet notunuzun en az 65 olması gerekiyor. Hadi mükemmeliz ve bunların hepsini yaptık diyelim. Peki kadro açılır mı? Bilmem. Şu an 1 yıldır araştırma görevlisi ve okutman almıyor üniversiteler. YÖK’ün saçma sapan engeline takılıyor. Memurlar.net’in forumlarına girip bakarsanız, insanlar plânlarını hep askıya almış durumda. Ha bugün çıktı, ha yarın çıkacak diye diye kara kara düşünüyorlar. İnsanların belki ikinci bir plânları var, ancak ilânlar ha bugün ha yarın çıkacak diye bunları erteliyorlar. Belki önlerine çıkan iş imkânlarını tepiyorlar. Sizce ne kadar adil bunlara yapılanlar?

4. Alternatif İşler

Pek de aldırış etmeyin bu başlığa. Eğer çok tanıdığınız varsa, farklı ilgileriniz falan varsa ancak alternatif işler yapabilirsiniz. Mesela bir gazetede editör olabilirsiniz. Kitap tashihi yapabilirsiniz falan gibi şeyler.

5. Polis Olursunuz

Ne güzel değil mi? Birçok bölümde var bu. Üniversiteyi bitirir bir işe giremezseniz hemen polisliğe girersiniz. Yazık değil mi harcadığınız 4-5 yıla? Siz değil, sizi bu hâle düşürenler utansın.

İş Aşamalarında Karşılaşacağınız Sorunlar

• Öncelikle dershanede karşılaşacağınız sorunlardan bahsedeyim. Öğretmen-öğrenci-hademe üçgeninde bir pozisyondasınız. Oraya gidip de öğretmen olacağım diye hiç sevinmeyin. Bir kere idare size öğretmensiniz, öğrenci karşısında öğretmen gibi durun diye sık sık öğüt verir ancak kendisi size öğretmen gibi davranmaz. Bir sürü ağır işi size yaptırır. Ayak işlerinde sizi kullanır. Eğer zümre başkanınız karaktersizin teki ise sizi birçok işte kullanabilir. Kısaca dershane hayatında aklınıza gelmeyen onca sorunla karşılaşabilirsiniz.
• KPSS’ye girmeyi düşünüyorsanız hayatınızı belirleyen o sınav günü hastalanmamalı, zihninizi iyi toplamalısınız. Yoksa bir yıllık emeğiniz gider. Ve dua edin ki branşınıza ait kadro mutlaka çıksın. Formasyon alamamak en büyük sorun zaten. Formasyon için para gerek, para için de iş. İş için de formasyon, formasyon için de para…
• Akademik kariyer yapmak istiyorsanız mutlaka yabancı dil bilmelisiniz. Yabancı dil öğrenebilmek için kursa gitmelisiniz. Kurs için para, para için iş, iş için kurs…
• Aileniz mutlaka size destek olmalı. Size destek olacak sağlam bir aile yapınız yoksa kendi kendinizi yer bitirirsiniz. Attığınız adımlarda kendinize güveniniz olmaz. Sizi destekleyen olmaz. Attığınız adım boşa çıkınca da suçlu siz olursunuz. Bütün işlerde olduğu gibi bu işlerde de aile desteği şart. Kız/erkek arkadaş desteği de olabilir. Ama gerçekten size destek olacak bir kız arkadaşınız ya da erkek arkadaşınız olmalı. Sizi yarı yolda bırakıp, sıkıntılı zamanınızda sıkıntılarınıza bir sıkıntı katan bir arkadaş değil.
• Sabırsızlık en çok karşılaşacağınız durumdur. Bunun için bol bol dua etmenizi öneririm.

Çözüm Yolları

• Edebiyat bölümünde okurken mutlaka notlarınızı yüksek tutmaya bakın. En az 80 transkript ile mezun olmaya çalışın. Hedefinizi daha 2. sınıftayken falan belirleyin. Sizin için ders geçmek değil de iyi derece ile mezun olmak hedef olsun.
• Mutlaka okurken sık sık İngilizce çalışın, imkânınız varsa kursa gidin. Böylece mezun olunca bunun sıkıntısını çekmezsiniz.
• Çok fazla edebiyatçı ile tanışın. Mesleğinizden bir sürü hoca ve öğrenci ile tanışın. Birileri ile tanışmak iyidir.

Şimdilik yazacaklarım bu kadar. Aklıma bir şeyler gelirse mutlaka not edeceğim, emin olabilirsiniz. Ancak siz de yorumlarınız ile destek olmalısınız. Çeşitli yazılara birçok edebiyatçı arkadaşım yorum yazıyor, bu konuya da ilgi göstermelerini bekliyorum.

İşsizlik ile ilgili bizim Samet’in yazısını da okuyabilirsiniz. Ya da benim “Türkiye’de Öğretmen Olmak” isimli yazımı okuyabilirsiniz.