Dilimizdeki yanlışlardan sık sık söz eder dururuz. Ancak hepimiz bu yanlışarı -bazen farkında olmadan- yaparız. İşte “fotoğraf” ve “resim” kelimeleri ile yapılan bir yanlış da bu farkında olmadan yaptığımız yanlışlardandır.

Fotoğraf çekmek, fotoğraf makinesi ile bir görüntünün sabitlenerek makine içine saklanmasıdır. Resim çekmek ise, fotoğraf makinesi ile bir şeyin biçimini kâğıda geçirmek demektir. Oysa biz “fotoğraf çekmek” kelimesi yerine sürekli resim çekmek kelimesini kullanıyoruz. Unutmayalım ki, resim çizilir, fotoğraf ise çekilir. Fotoğraf bir görüntüyü anında sabitlemektir. Onu sabitlemek için makine dışında bir araç kullanmayız. Ancak resimi kâğıda geçirirken hayal gücümüzü kullanırız, parmaklarımızı kullanırız, resim tekniğinden yararlanırız vs.

Dilde kolaylık kanunu ile biz kolay söyleyebildiğimiz şeyleri tercih ederiz her zaman. Resim de fotoğraf kelimesine göre kolay söylendiği için “fotoğraf çekmek” ifadesini kullanacağımız yerde “resim çekmek” ifadesini kullanırız.

Demek ki neymiş; resim çizilir, fotoğraf da çekilirmiş.

Tamamını oku | 2 ahkâm kesilmiş »

Şimdi efendim, şu Türkçe yozlaşıyor da, vay Türkçe bozuluyor da anam bittik de, anam yittik de gibi çığırtkanlık yapan kişilerden olmamaya çalıştım her zaman. Bu konuda hep temkinli davranmaya çalıştım. Bana göre yozlaşan Türkçe değil, Türkçeyi konuşanlardır. Bozulan, yıpranan da [tdk]Türkçe[/tdk] değil Türkçeyi konuşanlardır. Türkçenin gerilemesi mümkün değilken insanların gerilemesi mümkündür. Bu nedenle ben Türkçenin gerçekten çok çok uzun yıllar yaşayacağına inanıyorum. Tabiî ki Türkçeyi savunanlardan ziyade Türkçeyi konuşanlar olduğu sürece.

Neyse, ilk paragrafta kısa da olsa bir nutuk attık, her zaman yaptığımızdan. Bizde adet oldu zaten nutuk atmadan giriş yapmamak. Türkçenin değil de Türkçeyi konuşanların yozlaştığını söylemiştim üst paragrafta. Buna bir örnek vereceğim.

Şimdi Türkçede insanların sık sık kullandığı "tabi" diye bir kelime var. Biz insanlar bunu genelde hangi durumlar için kullanıyoruz?

Anne: Ahmet bir bardak su getirir misin yavrucuğum? Hadi evladım, hadi annem...

Oğlu: "Tabi" anne.

İşte bu örnekte "tabi" kelimesi yanlış bir şekilde kullanışmıştır.Efendim "tabi" ve "tabii" olmak üzere 2 farklı kelimemiz…

Tamamını oku | 4 ahkâm kesilmiş »

TDK'nin internet ortamında yaptığı sözlük çalışmaları son yıllarda hız kazandı. İlk önce Türkçe Sözlük ardından Yazım Kılavuzu, onun ardından Kişi Adları Sözlüğü TDK tarafından sanal ortama aktarıldı. Ardından Lehçeler Sözlüğü ve Yabancı Kelimeler Sözlüğü de internet ortamına aktarıldı. Son olarak da Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü sanal ortama aktarıldı. Bu çalışmalar dil bilim çalışmaları yapan araştırmacılar için oldukça faydalı olacaktır kanımca. Şimdiden herkese kolay gelsin.

Tamamını oku | ahkâm kesilmemiş »

Yıllardır kaldırılıp kaldırılmadığı bir muamma haline gelen ve her tartışma ortamında "şapkalar kaldırıldı" gibi bir söylem ile ileri sürülen bizim o masum inceltme işaretimiz ya da diğer adıyla şapkamız kaldırıldı mı acaba?

Şimdi bu yazıyı okuyan birçok kişinin kaldırıldı dediğine eminim ben. Evet, kaldırıldı ama belli yerlerde kaldırıldı. Şu an düzeltme işareti 3 farklı yerde kullanılıyor. Dilerniz onları verelim, anlamak daha kolay olacaktır.

1. Yazılışları aynı, anlamları ve okunuşları farklı olan kelimeleri birbirinden ayırt etmek için kullanılır. Örnekler:

hala ( babanın kardeşi ), hâlâ ( devam eden)

alem ( bayrak ), âlem ( dünya )

adem ( yokluk ), âdem ( insan )

kar ( bir yağış türü ), kâr ( fayda sağlamak )

adet ( sayı ), âdet ( gelenek, görenek )

Tamamını oku | 4 ahkâm kesilmiş »

İlk önce kısaca "bilgi şöleni" ifadesinin ne olduğuna değinmek istiyorum. Çünkü eskiden pek kullanmamakla birlikte günümüzde sıkça kullanılan bir terimdir.

Bilgi Şöleni: Herhangi bir konu hakkında, o konunu uzmanları tarafından yapılan bilgilendirme konuşmalarına denir. Diğer adı sizin de bildiğiniz gibi sempozyumdur. Bilgi Şölenlerinde konuşmalar biraz ciddî bir ortamda geçer. Tartışmadan ziyade konu hakkındaki uzman kişilerin fikirlerini sunmak için yapılan bir çalışmadır. Fikirler sunulduktan sonra başkan tarafından sonuç bildirisi okunur. Örneğin Mevlânâ hakkında bir bilgi şöleni şöyle olabilir. 5-6 konuşmacı Mevlânâ ile ilgili farklı konuları ele alır. Birisi Mesnevi'yi inceler. Birisi Mevlânâ'nın İslâm'a bakışını, birisi Mevlânâ'nın kadına bakışını ve diğeri de Mevlânâ'nın diğer dinlere bakışını inceleyebilir. İşte konuşmalar bitince tüm konular harmanlanır ve sonuç hazırlanır.

Şimdi Türk Dil Kurumu ile Erciyes Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünün ortaklaşa düzenledikleri Uluslararası Çağdaş Türkmen Türkçesi ve Edebiyatı Bilgi Şöleni ile ilgili duyurunun TDK'nin sayfasında yayınlanan duyuru metnini aşağıda verelim:

Tamamını oku | ahkâm kesilmemiş »