Bilgisayar destekli Türkçe çalışmaları üniversite yıllarımın hayali olmuştur hep. Ülkemizde, hattâ dünyada sayısal alanların bilgisayar dünyasını işgal ettiğine hepimiz tanık oluyoruz. Tanık olmaktan öte bir şeyler yapan kişi sayısı ise bir elin parmakları kadardır ancak. İşte bu elin parmaklarından olan bir ekibi ve yaptıklarını inceleyeceğiz bu yazıda.
Bundan birkaç sene evvel hararetli bir çalışmanın ardından, Gaspıralı isimli Kiril-Latin alfabe çeviri programını bizlere kazandıran ve Türk dünyasında büyük bir yeniliğe adını yazdıran Prof. Dr. Mehmet Kara, son çalışması olan Vezin Bulma Programı ile de bizleri ve Türk edebiyatı dünyasını şaşırtmış durumda. Edebiyatı mütemadiyen tozlu raflarda arayan edebiyat araştırmacılarının tersine onu teknoloji ile bütünleştirerek harikalar yaratan Mehmet Kara‘yı tebrik ediyoruz.
Üniversitelerin edebiyat bölümlerinde okuyan öğrencilerin korkulu rüyasıdır aruz kalıpları. Hele benim 1. sınıfta almaya başladığım ve maalesef 4. sınıfa kadar veremediğim bir dersin muhtevasıdır.
Klâsik Türk edebiyatımızın temelini oluşturan ve harikulâde bir yapıya sahip olan aruz vezni hepimizin bildiği gibi, seslerin açıklığı ve kapalılığı ile alâkalı bir ölçüdür. Hece sayısından çok seslerin açık ve kapalı olması önemlidir. Bu açılık ve kapalılık şiire farklı farklı ritimler katmaktadır. İşte bu program Klâsik Türk şiirinin aruz kalıplarını bulmamıza yardımcı olacaktır.
Yazılımın çalışma şekli oldukça basittir. Aruz veznini bulmak istediğimiz beyti şu adresteki kutucuğa yazıyoruz ve gönder tuşuna basarak, yazılıma aruz kalıbını bulmasını söylüyoruz. Makine de bize verdiğimiz beyitin taktini yaparak aruz kalıbını buluyor. Eğer dilersek bu program sayesinde bulması oldukça kolay olan hece ölçüsünü de bulabiliriz.
Yaptığımız bir aruz vezni bulma çalışmasını örnek olarak buraya aktaralım:
![]()
(Resmin üzerine basarak büyük halini görebilirsiniz.)
Dilersek stede bulunan Osmanlıca sözlükten, şiirlerden, kitaplardan da yararlanabiliriz. Ayrıca daha önce aruz veznini bulmak için denenmiş şiirlere de buradan bakabiliriz.
Yazılım Prof. Dr. Mehmet Kara‘nın dil bilim bilgisi ve Yrd. Doç. Dr. Atakan Kurt‘un yazılım bilgisi ile hayat bulmuştur. Yazılımın web sitesinde bulunan hakkımızda yazısı ise şöyledir:
Bu proje, Fatih Üniversitesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ve Bilgisayar Mühendisliği bölümlerinin ortak çalışmasıdır.
Proje Tübitak tarafından desteklenmiştir.
Proje Adı: Aruz Vezninin Bilgisayarla Çözümlenmesi
Tübitak Proje Ekibi:1. Mehmet Kara, Prof., mkara@fatih.edu.tr, Proje Yürütücüsü: Aruz vezninin analizi, sistemin test edilmesi
2. Atakan Kurt, Yrd.Doç., akurt@fatih.edu.tr, Araştırmacı: Aruz vezninin analizi, yazılımın geliştirilmesiProjemize çok değerli katkıları bulunan hoca ve öğrenci arkadaşlarımız:
1. Cihan Okuyucu, Prof., okuyucu@fatih.edu.tr, (Türk Dili ve Edebiyatı Böl.) Proje Danışmanı: Aruz vezninin analizi
2. Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden zaman zaman yardımlarını bizden esirgemeyen diğer öğretim üye ve görevlileri
3. Volkan Gürel, avgurel@fatih.edu.tr: Yüksek lisans ders projesi olarak bu web sitesinin tasarım ve gerçekleştirimi, Bahar Dönemi, 2007
4. Ömer Ekşi, omereksi25@hotmail.com, (Fatih Üniversitesi, Bilgisayar Müh. Böl. 4. sınıf): Yaz stajeri olarak web sitesinin tamamlanması, sözlüğün veritabanına taşınması, hece ölçüsü, Yaz Dönemi, 2007
5. Fatih Parmaksız, gmuhammed@gmail.com, (Bilgisayar Müh. Böl. 4. sınıf): Yaz stajeri olarak web sitesinin tamamlanması, sözlüğün veritabanına taşınması, hece ölçüsü, Yaz Dönemi, 2007
6. Gülşah Soyal, pgsoyal@yahoo.com.tr, (Fatih Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü), 4. sınıf: Siteye bilgi yükleme ve site yöneticisi

2 ahkâm kesilmiş, ilkin okuyayım, sonra ben de yazarım bir şeyler
21 Şubat 2008, 00:10
Sayım hocam Mehmet Kara’yı burada bir kez daha tebrik etmek istiyorum.Daha önce yaptığı çalışmalarıda (Gaspıralı) ilgiyle izliyordum ve bunlara bir yenisini daha eklemiş olmasına şaşırmadım.
Edebiyatla teknoloji ne kadar birbirine uzak görünsede yeri geldiğinde bu örnekte olduğu gibi etkileşime girip bize fayda sağlıyabiliyorlar.
Kaan’ın da bahsettiği gibi 1. sınıfta aruz bulma işlemi beni de korkuturdu :)fakat gördüm ki bu işlemi saniyeler içinde yapan bir program geliştirilmiş
ne deyim yeni nesil şanslı 
9 Temmuz 2008, 19:26
gerçekten çok güzel bi program ben Edebiyat 1.sınıf öğrencisiyim ve bu vezinler yüzünden daha birinci sınıfta yaz okuluna kaldım umarım bu sayede derslerimi vermiş olurum hepinizin ellerine sağlık böyle güzel bir şeye emek verdiğiniz için tesekükkürler